Czternaście zmian w prawie w tygodniu 3–9 sierpnia 2026: franki, seniorzy i PPK

W tygodniu 3–9 sierpnia 2026 r. zaczyna obowiązywać czternaście aktów lub wyodrębnionych części aktów. Największe zmiany dotyczą spraw frankowych, opieki nad seniorami, usług opiekuńczych i PPK. W Prostej Umowie śledzimy takie regulacje na bieżąco i układamy je w praktyczny przegląd, który oddziela przepisy odczuwalne dla obywatela lub firmy od technicznych korekt kierowanych do wąskich grup.

Sprawy frankowe: raty wstrzymane z mocy prawa po doręczeniu pozwu

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. 2026 poz. 985) – obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r.

Najważniejsza zmiana wynika z art. 3 ustawy. Po doręczeniu bankowi pozwu konsumenta albo po doręczeniu powodowi pozwu wzajemnego konsumenta obowiązek dalszego spełniania świadczeń z umowy zostaje wstrzymany z mocy prawa do prawomocnego zakończenia postępowania. Nie trzeba uzyskiwać osobnego postanowienia o zabezpieczeniu.

Bank nie może traktować takiej przerwy jako niewykonania umowy, rozwiązać z tego powodu umowy ani przekazać informacji o braku płatności m.in. do biur informacji gospodarczej. Jeżeli dane zostały przekazane wcześniej, kredytodawca ma obowiązek powiadomić właściwą instytucję o ustawowym wstrzymaniu, a dane powinny zostać wykreślone.

Ustawa ma również przyspieszyć postępowania. Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku strony o rozprawę, przesłuchać świadka zdalnie mimo sprzeciwu oraz odebrać zeznania strony na piśmie. Powództwo wzajemne może zostać wniesione aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji. Nowe zasady stosuje się także do spraw już wszczętych i niezakończonych, ale nie przesądzają one same w sobie o nieważności umowy ani o wyniku rozliczeń stron.

Opieka długoterminowa: koordynator w powiecie i ramy Bonu Senioralnego

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej (Dz.U. 2026 poz. 986) – zasadnicza część obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r.

Ustawa po raz pierwszy opisuje opiekę długoterminową jako wspólny system usług zdrowotnych, pomocy społecznej i zabezpieczenia społecznego. Za koordynację na poziomie lokalnym odpowiada powiat, a funkcję koordynatora pełni co do zasady kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie, miejskiego ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług społecznych.

Koordynator ma pomagać w wyborze dostępnych usług, zbierać informacje o ich dostępności, wskazywać luki i współpracować z podmiotami leczniczymi, pomocą społeczną oraz organizacjami pozarządowymi. Podmiot, do którego zwróci się o informację lub działanie, powinien odpowiedzieć w ciągu 30 dni. Koordynatorzy mają do końca 2026 r. przygotować współpracę i kanały informacyjne potrzebne do pełnej realizacji zadań.

Ustawa tworzy również ramy Bonu Senioralnego, czyli niepieniężnych usług dla osób, które ukończyły 65 lat i potrzebują pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Kryterium dochodowe seniora wynosi na początku 3410 zł średniego miesięcznego dochodu z ostatnich trzech miesięcy i ma podlegać waloryzacji. Usługi mogą obejmować przygotowanie posiłku, poruszanie się, opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, kontakt z ochroną zdrowia i aktywizację. Samo wejście ustawy w życie nie oznacza automatycznej wypłaty ani natychmiastowego rozpoczęcia usług – szczegółowy program przyjmie Rada Ministrów, a będą go realizować gminy.

Przepis zobowiązujący NFZ do przekazywania koordynatorom informacji o świadczeniodawcach opieki długoterminowej, hospicyjnej i paliatywnej zacznie obowiązywać po sześciu miesiącach, czyli 8 lutego 2027 r.

Usługi opiekuńcze w domu: wspólny standard i kontrola gminy

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. 2026 poz. 974) – obowiązuje od 5 sierpnia 2026 r.

Nowelizacja porządkuje zasady usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Osoba wykonująca zwykłe usługi opiekuńcze musi być pełnoletnia, nie może być członkiem najbliższej rodziny podopiecznego, powinna złożyć oświadczenie o zdolności psychofizycznej i ukończyć szkolenie z pierwszej pomocy. Podobne wymagania obejmują usługi sąsiedzkie, przy czym organizator musi zapewnić szkolenie z pierwszej pomocy, jeśli sąsiad jeszcze go nie ukończył.

Minister określi jednolity standard, sposób świadczenia oraz zasady monitorowania usług. Gmina ma zbierać informacje, oceniać bezpieczeństwo, skuteczność i celowość pomocy, a po wykryciu nieprawidłowości podjąć działania naprawcze wobec usługodawcy.

Osoby już zatrudnione otrzymały okres przejściowy. Na złożenie oświadczenia o zdolności psychofizycznej mają miesiąc, a bez ukończonego szkolenia z pierwszej pomocy mogą wykonywać pracę jeszcze przez trzy miesiące od wejścia ustawy w życie.

Ochrona zdrowia: minister może żądać imiennych danych o zatrudnieniu i płacach

Ustawa z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej (Dz.U. 2026 poz. 972) – obowiązuje od 5 sierpnia 2026 r.

Podmiot wykonujący działalność leczniczą, na wniosek ministra zdrowia, będzie musiał przekazać dane o zatrudnionych osobach. Zakres obejmuje nie tylko liczbę pracowników, lecz także PESEL albo dane dokumentu tożsamości, numer prawa wykonywania zawodu, wysokość wynagrodzenia i dodatków, wymiar czasu pracy, stanowisko, formę zatrudnienia, specjalizacje i wymagane wykształcenie.

Dane mogą trafić do ministra, NFZ albo wskazanej jednostki odpowiedzialnej za systemy informacyjne w ochronie zdrowia. Ustawa określa cele ich przetwarzania: równy dostęp do świadczeń, analizy i prognozy oraz kontrolę legalności, gospodarności, rzetelności i celowości finansowania świadczeń. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji otrzyma również szerszy dostęp do danych identyfikujących osoby wykonujące zawody medyczne.

PPK: wezwanie dla pracodawcy pojawi się na profilu ZUS

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o pracowniczych planach kapitałowych oraz ustawy dotyczącej COVID-19 (Dz.U. 2026 poz. 989) – obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r.

Jeżeli Polski Fundusz Rozwoju ustali, że pracodawca nie zawarł w terminie umowy o zarządzanie PPK, wezwanie nie będzie już wysyłane w tradycyjnej formie. PFR przekaże je elektronicznie do ZUS, a ZUS udostępni dokument na profilu informacyjnym pracodawcy.

Wezwanie jest skuteczne w dniu odbioru albo po 14 dniach od udostępnienia, jeśli pracodawca go nie otworzy. Od skutecznego doręczenia biegnie 30-dniowy termin na zawarcie umowy z wyznaczoną instytucją finansową lub przekazanie PFR informacji o umowie zawartej z inną instytucją. Dla firm praktyczny wniosek jest prosty: profil ZUS staje się kanałem doręczenia wywołującym skutki prawne, więc nie warto pozostawiać go bez regularnej kontroli.

Ubezpieczenia upraw: nowe rośliny i konkretne limity na 2026 r.

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. 2026 poz. 965) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1020) – część przepisów obowiązuje od 4 sierpnia 2026 r.

Pakiet rozszerza system ubezpieczeń z dopłatą państwa m.in. o wierzbę do wyplatania i trawy nasienne. W 2026 r. dopłata dla tych upraw wynosi 65% składki do jednego hektara, a nowe rozporządzenie ustala maksymalną sumę ubezpieczenia na 60 tys. zł dla hektara wierzby i 30 tys. zł dla hektara traw nasiennych.

Trzeba jednak rozdzielić daty. Od 4 sierpnia obowiązują przepisy przejściowe, rozporządzenie z kwotami oraz część obowiązków zakładów ubezpieczeń, w tym dziesięcioletnie przechowywanie dokumentacji. Zasadnicze zmiany katalogu upraw, progów stawek taryfowych i sposobu obliczania dopłat wejdą w życie 1 września 2026 r., a część rozwiązań dotyczących pomocy publicznej wymaga pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej.

Doktoranci: słabsza kategoria uczelni nie przerwie rozpoczętego kształcenia

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 (Dz.U. 2026 poz. 971) – obowiązuje od 5 sierpnia 2026 r.

Jeżeli uczelnia lub instytut otrzyma w danej dyscyplinie kategorię B, rozpoczęte postępowania doktorskie i kształcenie obecnych doktorantów mogą być kontynuowane do kolejnej ewaluacji. Podmiot nie będzie jednak mógł wszczynać nowych postępowań ani rekrutować nowych osób do szkoły doktorskiej w tej dyscyplinie.

Przy kategorii C rozpoczęte postępowania przejmie podmiot wskazany przez Radę Doskonałości Naukowej. Ustawa chroni również absolwenta szkoły doktorskiej: jeżeli jednostka utraci uprawnienie do nadawania stopnia, koszt postępowania prowadzonego w innym podmiocie ponosi jednostka, która kształciła doktoranta.

Szkolenie kierowców: nowe uprawnienia branżowych centrów umiejętności

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 982) – art. 4–6 i art. 8 obowiązują od 6 sierpnia 2026 r.

Branżowe centra umiejętności działające w obszarze transportu, spedycji, logistyki, naprawy pojazdów, elektromobilności lub motoryzacji mogą prowadzić kursy dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Nadzór nad takim szkoleniem sprawuje starosta właściwy dla siedziby centrum.

Zmiany rozszerzają także szkolenia zawodowe na kategorie autobusowe D1, D1+E, D i D+E oraz uwzględniają kategorię D w kształceniu kandydatów i uczniów szkół ponadpodstawowych. Jednocześnie termin jednego z wcześniejszych obowiązków związanych z Rządowym Funduszem Rozwoju Dróg przesunięto z 20 września 2026 r. na 31 grudnia 2028 r. Pozostała, zasadnicza część nowelizacji drogowej wejdzie w życie dopiero 21 września 2026 r. albo w terminie zależnym od wdrożenia rozwiązań technicznych.

Nagrody dla Powstańców Warszawskich bez PIT

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 17 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 984) – obowiązuje od 6 sierpnia 2026 r.

Minister zarządził zaniechanie poboru podatku dochodowego od nagród przyznanych przez Radę miasta stołecznego Warszawy Powstańcom Warszawskim albo ich małżonkom. Rozwiązanie obejmuje dochody uzyskane od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r., a więc działa również wobec nagród otrzymanych przed wejściem rozporządzenia w życie.

Co pominęliśmy?

Cztery pozostałe akty mają węższy albo głównie techniczny zakres, ale również znalazły się na tygodniowej liście.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 891) – zmiana załącznika obowiązuje od 4 sierpnia 2026 r. Dodaje nowe wyróżniki tablic rejestracyjnych: CE i CM dla powiatu chełmińskiego, TR i TN dla powiatu tarnogórskiego oraz OZ i OP dla powiatu olsztyńskiego. Pozostała część rozporządzenia obowiązuje już od 4 lipca.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 975) – obowiązuje od 5 sierpnia 2026 r. Przeznacza łącznie 42 tys. zł na gotowość bojową trzech zakładowych straży pożarnych, jednej zakładowej służby ratowniczej i jednej innej jednostki ratowniczej w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym.

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 17 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 979) – obowiązuje od 6 sierpnia 2026 r. Do wykazu bibliotek naukowych dodaje Archiwum i Bibliotekę Krakowskiej Kapituły Katedralnej oraz Bibliotekę Stowarzyszenia Historyków Sztuki im. prof. Jana Białostockiego.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 983) – obowiązuje od 6 sierpnia 2026 r. Aktualizuje obszerny katalog kwalifikacji dla stanowisk w publicznych podmiotach leczniczych, m.in. w laboratoriach, pielęgniarstwie, dietetyce, elektroradiologii i zawodach medycznych. Pracownicy zatrudnieni zgodnie z wcześniejszymi wymaganiami mogą pozostać na dotychczasowym albo równorzędnym stanowisku.

Jeżeli któraś ze zmian dotyczy Twojej sprawy lub działalności, treść aktu i powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.