Dziesięć zmian w prawie w tygodniu 21–27 września 2026: e-TOLL, podatki i inwestycje

W tygodniu 21–27 września 2026 r. wchodzi w życie dziesięć aktów lub wyodrębnionych części aktów. Kierowcy lekkich aut z przyczepami zyskują zwolnienie z e-TOLL, podatnicy łatwiejszy dostęp do interpretacji samorządowych, a inwestorzy nowe zasady dotyczące dróg i dokumentów planistycznych. Dochodzą zmiany w raportowaniu świadczeń oraz kształceniu fizjoterapeutów i ratowników medycznych.

e-TOLL: lekkie auto z przyczepą bez opłaty elektronicznej

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 982) – zasadnicza część obowiązuje od 21 września 2026 r.

Samochód o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony z podpiętą przyczepą przestaje podlegać opłacie elektronicznej także wtedy, gdy cały zestaw przekracza ten próg. Rozstrzygająca jest DMC pojazdu ciągnącego. Autobusy nadal podlegają opłacie niezależnie od swojej DMC (nowe brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych). Zmianę i zasady obsługi kont opisuje komunikat Krajowej Administracji Skarbowej.

Użytkownicy pojazdów wyłączonych z opłaty mają sześć miesięcy od wejścia ustawy na wniosek o zwrot niewykorzystanych przedpłat i zabezpieczeń pieniężnych. Niewykorzystane przedpłaty po tym terminie trafiają do Krajowego Funduszu Drogowego (art. 12). Art. 14 nakazuje również umorzyć wszczęte postępowania o kary za wcześniejsze naruszenia dotyczące tych pojazdów i zakazuje wszczynania nowych.

Część zmian dotyczących szkolenia kierowców weszła już po 14 dniach od ogłoszenia, inne dzień po ogłoszeniu, a kolejne zależą od komunikatu o wdrożeniu rozwiązań technicznych (art. 15).

Podatki lokalne: interpretacje samorządów trafią do wspólnej bazy

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 825) – wchodzi w życie 24 września 2026 r.

Samorządowe organy podatkowe będą niezwłocznie przekazywać Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej wydane interpretacje oraz informacje o ich zmianie, uchyleniu lub wygaśnięciu. Dokumenty otrzymają też opisy ułatwiające wyszukiwanie: tytuł, zagadnienie, słowa kluczowe i przywołane przepisy (nowy art. 14i § 6–7). Celem jest publikowanie ich we wspólnej bazie EUREKA, zamiast rozproszenia po biuletynach poszczególnych urzędów. Tak problem opisuje uzasadnienie projektu UDER91. Podatnikowi łatwiej będzie porównać stanowiska gmin, np. w podatku od nieruchomości.

Baza będzie uzupełniana także o starsze interpretacje. Samorządy mają przekazać interpretacje z pierwszej połowy 2025 r. do 31 października 2026 r., a te wydane od 1 lipca 2025 r. do 23 września 2026 r. – do 31 grudnia 2026 r. Termin wykonania obowiązków publikacyjnych dotyczących tego zasobu upływa 31 marca 2027 r. (art. 2). Wydawanie interpretacji nadal należy do właściwych organów samorządowych; ustawa centralizuje ich publikację.

Krótkie przebudowy dróg: mniej formalności środowiskowych

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2026 poz. 1185) – obowiązuje od 22 września 2026 r.

Z katalogu przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wyłączono rozbudowę dróg o nawierzchni twardej do 2 km oraz ich przebudowę do 4 km, jeżeli leżą poza wskazanymi w przepisie obszarami chronionymi (zmieniony § 3 ust. 1 pkt 62). To ułatwienie dla zarządców prowadzących mniejsze inwestycje drogowe. Skrócenie przygotowania takich robót jest celem projektu RD291.

Przy kwalifikacji inwestycji trzeba jednak sumować parametry rozbudów i przebudów planowanych, realizowanych lub zrealizowanych w ciągu tej drogi w odległości 10 km od granic przedsięwzięcia (§ 3 ust. 2 pkt 2). Samo podzielenie robót na krótkie odcinki nie przesądza zatem o wyłączeniu. Nowe brzmienie pkt 62 stosuje się również w postępowaniach o decyzję środowiskową już wszczętych i niezakończonych (§ 2 nowelizacji). Wyłączenie dotyczy wskazanych rozbudów i przebudów; budowa nowej drogi wymaga odrębnej kwalifikacji.

Warunki zabudowy i plany miejscowe: spójne nazwy, nowe zasady dokumentowania

Dwa rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 7 września 2026 r.: w sprawie oznaczeń i nazewnictwa w decyzjach lokalizacyjnych i o warunkach zabudowy (Dz.U. 2026 poz. 1191) oraz w sprawie sposobu przygotowania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. 2026 poz. 1192) – wchodzą w życie 24 września 2026 r.

Decyzje o warunkach zabudowy (WZ) i lokalizacji inwestycji celu publicznego mają opisywać funkcje zabudowy nazwami klas przeznaczenia terenu stosowanymi w planach miejscowych. Mapa ma jednoznacznie odpowiadać tekstowi decyzji i objaśniać wszystkie oznaczenia (§ 1–2 aktu pod poz. 1191). Dla inwestora to bardziej spójny sposób czytania dokumentów. W sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed 24 września pozostają jednak dotychczasowe oznaczenia i nazewnictwo (§ 3).

Drugi akt określa przygotowanie projektów planów i dokumentowanie różnych trybów prac, w tym zintegrowanego planu inwestycyjnego. Dokumentacja obejmuje m.in. raport z konsultacji społecznych, a przy takim planie inwestycyjnym także kopię umowy urbanistycznej (§ 5 aktu pod poz. 1192). Oba rozporządzenia należą do przepisów wykonawczych reformy planowania przestrzennego.

Gminy powinny sprawdzić także trwające procedury. Dla projektów rozpoczętych przed 24 września w sposób określony w § 10 zachowano dotychczasowe przepisy, ale czynności dokonywane od tej daty dokumentuje się już według nowego rozporządzenia. Znaczenie ma więc zarówno moment rozpoczęcia prac, jak i data konkretnej czynności.

Placówki medyczne: doprecyzowane raportowanie procedur i danych personelu

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2026 r. dotyczące zakresu informacji przetwarzanych i przekazywanych przez świadczeniodawców (Dz.U. 2026 poz. 822) – główna data wejścia to 23 lipca 2026 r.; § 1 pkt 1 lit. a i b wchodzą w życie 23 września.

Wrześniowy etap doprecyzowuje pojęcie istotnych procedur medycznych: chodzi o procedury niezbędne z punktu widzenia procesu diagnostyczno-terapeutycznego, raportowane według klasyfikacji ICD-9-CM w polskiej wersji uznanej przez płatnika. Przepis wyłącza świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej (zmieniony § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia podstawowego).

Przy identyfikacji osoby wykonującej zawód medyczny wskazuje się numer prawa wykonywania zawodu albo właściwy indywidualny identyfikator wpisu do rejestru. PESEL służy temu celowi, gdy dla danego zawodu nie przyznaje się żadnego z tych identyfikatorów (§ 3 ust. 1 pkt 12 lit. a). Chodzi m.in. o zawody takie jak opiekun medyczny i elektroradiolog, wymienione w informacji Ministerstwa Zdrowia o rejestrze. Placówki powinny sprawdzić dane personelu i ustawienia sprawozdawczości.

Fizjoterapia i ratownictwo medyczne

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 sierpnia 2026 r. zmieniające standardy kształcenia w zawodach medycznych (Dz.U. 2026 poz. 1189) – wchodzi w życie 24 września 2026 r.

Zmiany obejmują fizjoterapię i ratownictwo medyczne. Nowy standard fizjoterapii będzie stosowany od cyklu rozpoczynającego się w roku akademickim 2027/2028. Obejmuje m.in. 1560 godzin praktyk, w tym wybieralne praktyki kliniczne. Wcześniejsze roczniki kontynuują naukę według dotychczasowego standardu, z zastrzeżeniem, że wskazana w § 3 praktyka semestralna musi odbyć się przed egzaminem dyplomowym. Czas na dostosowanie programów był istotnym postulatem Krajowej Izby Fizjoterapeutów.

Zmodyfikowany standard ratownictwa medycznego na studiach pierwszego stopnia stosuje się już od cyklu rozpoczętego w roku 2025/2026 (§ 4). W porównaniu z dotychczasową tabelą praktyk znika 30 godzin w dyspozytorni lub podmiocie obsługującym wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego. Śródroczne praktyki na SOR zwiększono o 18 godzin, a w zespole ratownictwa medycznego o 12 godzin. Łączny wymiar pozostaje bez zmian: 960 godzin i 36 punktów ECTS.

Pozostałe akty: certyfikaty dronowe, nagrody i kwalifikacje przeciwpożarowe

Trzy węższe regulacje odnotowujemy krótko. Od 22 września obowiązują wzory certyfikatu kompetencji pilota drona dla podkategorii A2 oraz certyfikatu wiedzy teoretycznej dla kategorii „szczególnej”. Wzory zawierają kod QR umożliwiający weryfikację aktualności kompetencji (Dz.U. 2026 poz. 1184).

Od 23 września zmieniają się kryteria, terminy i limity nagród ministra kultury dla nauczycieli akademickich (Dz.U. 2026 poz. 1187). Od 25 września dyrektor CNBOP–PIB otrzymuje upoważnienie do rozpatrzenia wniosku o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji kwalifikacji dotyczącej montażu i serwisowania oświetlenia awaryjnego oraz do jej przeglądu, jeśli zostanie włączona do tego systemu (Dz.U. 2026 poz. 1194).

Treść aktów i powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.