Dziesięć zmian w prawie w tygodniu 20–26 lipca 2026: przegląd nowelizacji

W tygodniu 20–26 lipca 2026 r. wchodzi w życie dziesięć aktów. Największe znaczenie mają ustawy o deregulacji energetyki, zarządzaniu danymi i odpowiedzialności za narzędzia służące do cyberprzestępstw, a także pakiet zmian w ochronie zdrowia. W Prostej Umowie śledzimy takie regulacje na bieżąco i układamy je w praktyczny przegląd, który oddziela nowe obowiązki od przepisów odroczonych na kolejne miesiące i lata.

Energetyka: deregulacja dla odbiorców, ciepłownictwa i kogeneracji

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki (Dz.U. 2026 poz. 900) – zasadnicza część obowiązuje od 21 lipca 2026 r.

Ustawa zmienia dziewięć aktów i obejmuje zarówno relacje przedsiębiorstw energetycznych z odbiorcami, jak i zasady działania ciepłownictwa, odnawialnych źródeł energii oraz kogeneracji. Od 21 lipca sprzedawca energii elektrycznej lub paliw gazowych musi wskazać w umowie z gospodarstwem domowym albo małym lub średnim przedsiębiorcą sposób obliczenia strat ekonomicznych związanych z wcześniejszym rozwiązaniem umowy. Przy umowie na czas oznaczony z gwarancją stałej ceny sprzedawca energii elektrycznej ma również podać maksymalną wysokość odszkodowania.

Operator sieci, po otrzymaniu informacji o zawarciu umowy sprzedaży lub umowy kompleksowej, ma skontaktować się z odbiorcą w sprawie instalacji układu pomiarowo-rozliczeniowego. Instalacja powinna nastąpić w ciągu 21 dni. Ustawa definiuje także magazyn ciepła lub chłodu i znosi obowiązek uzyskania koncesji dla określonych źródeł oddanych do użytkowania po wejściu ustawy, które dostarczają całe wytworzone ciepło na potrzeby przemysłowych procesów technologicznych. Zwolnienie dotyczące przesyłania i dystrybucji takiego ciepła nie obejmuje zaopatrywania lokali mieszkalnych.

Pakiet wydłuża część terminów inwestycyjnych w systemie wsparcia kogeneracji i pozwala jednokrotnie zaktualizować określone dane oferty, która wygrała aukcję albo nabór. To ułatwienie dla inwestycji, których parametry lub harmonogram zmieniają się już po rozstrzygnięciu procedury.

Ważne jest rozdzielenie dat. Elektroniczna korespondencja jako domyślna forma kontaktu z nowymi odbiorcami oraz proste podsumowanie faktury za energię zaczną obowiązywać dopiero 30 czerwca 2027 r. Z kolei korekty dotyczące bonu ciepłowniczego i przedłużenia niektórych terminów w Prawie energetycznym weszły w życie już 7 lipca 2026 r.

Postępowanie karne: sąd skontroluje odmowę dopuszczenia pełnomocnika

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 2026 poz. 901) – obowiązuje od 21 lipca 2026 r.

Nowelizacja dotyczy osoby niebędącej stroną postępowania, która ustanowiła pełnomocnika w celu ochrony swoich interesów. Jeżeli w postępowaniu przygotowawczym prokurator odmówi dopuszczenia pełnomocnika do udziału, na postanowienie będzie przysługiwało zażalenie do sądu rejonowego właściwego dla miejsca prowadzenia postępowania.

Sąd ma rozpoznać zażalenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od przekazania mu zażalenia z niezbędnymi aktami. Odmowa prokuratora stanie się wykonalna dopiero po uprawomocnieniu. Do tego czasu czynność, w której pełnomocnik zgłosił udział, może odbyć się bez niego tylko w wypadku niecierpiącym zwłoki. Odpowiednie odesłanie wprowadzono także do Kodeksu karnego skarbowego.

Kodeks karny: szersza odpowiedzialność za narzędzia do włamań

Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny (Dz.U. 2026 poz. 902) – obowiązuje od 21 lipca 2026 r.

Zmiana jest krótka, ale istotna dla cyberbezpieczeństwa. Art. 269b § 1 Kodeksu karnego obejmował dotąd urządzenia lub programy komputerowe przystosowane do popełnienia czynu polegającego na nieuprawnionym zakładaniu albo używaniu urządzenia lub oprogramowania w celu uzyskania informacji.

Od 21 lipca przepis odsyła do całego art. 267 § 1–3 Kodeksu karnego. Odpowiedzialność może więc dotyczyć także narzędzi przystosowanych do nieuprawnionego uzyskania dostępu do chronionej informacji albo do całości lub części systemu informatycznego. Kara przewidziana w art. 269b § 1 nie zmienia się i wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Nie oznacza to automatycznego objęcia każdego programu administracyjnego lub testowego. Przepis nadal wymaga, aby urządzenie albo program były przystosowane do popełnienia wskazanego przestępstwa, a Kodeks karny zachowuje wyłączenie dla działania podejmowanego wyłącznie w celu zabezpieczenia systemu albo opracowania metody zabezpieczenia.

Reklama leków dla profesjonalistów: wymagane dane także pod kodem QR

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie reklamy produktów leczniczych (Dz.U. 2026 poz. 910) – obowiązuje od 22 lipca 2026 r.

Zmiana dotyczy reklamy kierowanej do osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót produktami leczniczymi, a nie reklamy kierowanej do pacjentów. Wymagane informacje, takie jak nazwa i skład produktu, wskazania, dawkowanie, przeciwwskazania, ostrzeżenia i działania niepożądane, będzie można przekazać elektronicznie.

Rozporządzenie wprost dopuszcza nośnik elektroniczny, a także fotokod, w tym kod QR lub Data Matrix, albo adres internetowy. Kod lub link musi prowadzić do strony lub platformy, na której dane udostępnia podmiot odpowiedzialny albo podmiot działający na jego zlecenie. Dla branży farmaceutycznej oznacza to możliwość ograniczenia objętości drukowanych materiałów, ale nie znosi obowiązku udostępnienia pełnego zakresu informacji.

Ratownictwo medyczne: obsługa eCall i bezpieczniejsze przekierowanie zgłoszeń

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Systemu Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego (Dz.U. 2026 poz. 911) – większość zmian obowiązuje od 22 lipca 2026 r.

System Wspomagania Dowodzenia PRM ma obsługiwać nie tylko rozmowy telefoniczne, lecz także zgłoszenia bezgłosowe z urządzeń eCall i wiadomości SMS przekazane przez centra powiadamiania ratunkowego. System będzie rejestrował i archiwizował zarówno rozmowy, jak i połączenia bezgłosowe, a także pozyskiwał dane o lokalizacji zakończenia sieci i abonencie.

Nowe przepisy porządkują wymianę danych z systemem informacji w ochronie zdrowia i systemem NFZ służącym do rozliczania ratownictwa medycznego. Krajowe Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego będzie mogło obserwować zdarzenia dotyczące znacznej liczby osób oraz zagrożenia HAZMAT i CBRNE. System obejmie też dysponowanie lotniczymi zespołami ratownictwa medycznego i transportu sanitarnego.

Praktyczne znaczenie ma kaskadowe przekierowanie połączeń. Jeżeli stanowisko dyspozytora nie może odebrać zgłoszenia, połączenie może trafić do innego stanowiska w tej samej dyspozytorni, dyspozytorni zastępującej albo tej, która ma najlepszy stosunek liczby oczekujących połączeń do liczby zalogowanych dyspozytorów. Funkcjonalność pełnego środowiska szkoleniowego została odroczona do 1 stycznia 2028 r.

Zarządzanie danymi: jeden punkt dostępu i nadzór Prezesa UODO

Ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zarządzaniu danymi (Dz.U. 2026 poz. 548) – obowiązuje od 23 lipca 2026 r.

Ustawa tworzy krajowe ramy stosowania unijnego aktu w sprawie zarządzania danymi. Minister właściwy do spraw informatyzacji prowadzi w portalu danych pojedynczy punkt informacyjny i wykaz zasobów. Wniosek o ponowne wykorzystywanie określonych danych sektora publicznego składa się do podmiotu, który je posiada, za pośrednictwem ministra. Minister ma 7 dni na przekazanie wniosku właściwemu podmiotowi.

Podmiot publiczny może złożyć ofertę określającą warunki dostępu i opłatę albo odmówić dostępu w drodze decyzji. Wnioskodawca ma 14 dni na przyjęcie oferty lub wniesienie sprzeciwu. Prezes GUS staje się podmiotem udzielającym jednostkom publicznym pomocy przy obsłudze takich wniosków, a na rozpatrzenie wniosku o pomoc ma co do zasady 21 dni.

Prezes UODO będzie nadzorować usługi pośrednictwa danych, prowadzić rejestr uznanych organizacji altruizmu danych oraz kontrolować obowiązki związane z przekazywaniem danych nieosobowych do państw trzecich. Najwyższe administracyjne kary pieniężne mogą sięgać 2 mln zł.

Nowa procedura nie oznacza, że wszystkie dane publiczne stają się automatycznie otwarte i bezpłatne. Dostęp zależy od warunków unijnego rozporządzenia, a podmiot publiczny może ustalić opłatę albo odmówić ponownego wykorzystywania danych.

Świadczenia zdrowotne: porządki w centralnej rejestracji i raportowaniu

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 822) – główna część zmian obowiązuje od 23 lipca 2026 r.

Rozporządzenie dostosowuje sposób raportowania świadczeń i prowadzenia harmonogramów przyjęć do centralnej elektronicznej rejestracji. Rozróżnia osobę, która ma już wyznaczony termin świadczenia, od osoby umieszczonej w centralnym wykazie oczekujących i dopiero czekającej na wyznaczenie terminu. Dodaje też przyczynę skreślenia z harmonogramu, gdy pacjent jest zapisany u innego świadczeniodawcy na to samo świadczenie objęte centralną rejestracją.

Przepisy porządkują również informację o rezerwacji późniejszego terminu. Dla świadczeniodawców oznacza to konieczność dostosowania systemów informatycznych i sposobu przekazywania danych do NFZ. Automatyczne wyliczanie danych o liczbie osób zapisanych i oczekujących obowiązuje już od 1 lipca.

To akt z etapowym wejściem w życie. Część zmian zaczęła obowiązywać 1 lipca, regulacje dotyczące kodów procedur i identyfikatorów osób wykonujących zawody medyczne zaczną obowiązywać 23 września 2026 r., a niektóre elementy dopiero w 2027 r. Harmonogramy dla wskazanych świadczeń opieki długoterminowej mają być prowadzone od 1 stycznia 2027 r., przy czym dane oczekujących trzeba wprowadzić do systemów do końca 2026 r.

Akcyza: nowe koszty banderol dla wyrobów nikotynowych

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 3 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy (Dz.U. 2026 poz. 928) – obowiązuje od 25 lipca 2026 r.

Rozporządzenie zastępuje tabele kwot wpłacanych na pokrycie kosztów wytworzenia banderol podatkowych oraz kosztów banderol legalizacyjnych. Oprócz papierosów, wyrobów spirytusowych i winiarskich tabele obejmują płyn w jednorazowych papierosach elektronicznych, urządzenia do waporyzacji, saszetki nikotynowe i inne wyroby nikotynowe.

Dla tych nowych kategorii koszt 1000 samoprzylepnych banderol podatkowych w rolkach wynosi 45,99 zł, a banderol bez warstwy samoprzylepnej, dostarczanych jako banderole pokrojone, 23,75 zł. W przypadku banderol legalizacyjnych jest to odpowiednio 57,49 zł i 25 zł za 1000 sztuk. Zmiana ma bezpośrednie znaczenie dla producentów, importerów i podmiotów dokonujących nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Co pominęliśmy?

Dwa pozostałe akty mają węższy lub głównie techniczny zakres, ale również zaczynają obowiązywać w tym tygodniu.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 537) – obowiązuje od 21 lipca 2026 r. Wprowadza nowy wzór formularza wpłaty gotówkowej i polecenia przelewu na rachunek organu podatkowego wraz z objaśnieniami. Dotychczasowy wzór można stosować jeszcze przez sześć miesięcy, więc podatnicy, banki i placówki przyjmujące wpłaty otrzymują okres przejściowy.

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 903) – obowiązuje od 21 lipca 2026 r. Do narodowego zasobu bibliotecznego dołącza Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. dr. Witolda Bełzy w Bydgoszczy oraz Centralną Bibliotekę Statystyczną im. Stefana Szulca. Pierwsza ma czas na wykonanie głównych obowiązków do końca 2028 r., a druga do końca 2031 r.

Treść aktów oraz powiązane orzecznictwo możesz znaleźć w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych i w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.