Dziesięć zmian w prawie w tygodniu 14–20 września 2026: mandaty, hotele i żywność

W tygodniu 14–20 września 2026 r. zaczyna obowiązywać dziesięć aktów lub wyodrębnionych części aktów. Najwięcej zmian odczują przedsiębiorcy sprzedający żywność i prowadzący obiekty noclegowe. Mamy też nowe prawo dotyczące gruntów dotkniętych powodzią. Dochodzą do tego przepisy o lotnictwie i psach ratowniczych OSP. Poniżej omawiamy siedem najważniejszych zmian.

Straż gminna: mandaty także za energetyki i brak standardów ochrony dzieci

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. 2026 poz. 1148) – wchodzi w życie 15 września 2026 r.

Rozporządzenie rozszerza katalog wykroczeń, za które strażnik gminny lub miejski może wystawić mandat. Obejmuje nim między innymi naruszenia zakazów sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18 lat, na terenie szkół i w automatach, a także niedopełnienie nadzoru nad przestrzeganiem tych zakazów (art. 18d ust. 1 i 2 ustawy o zdrowiu publicznym). Do katalogu dochodzi również niewprowadzenie wymaganych standardów ochrony małoletnich (art. 23b ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich).

Dla sklepów, placówek i organizatorów zajęć z dziećmi znaczenie ma poszerzenie możliwości egzekwowania istniejących obowiązków. Rozporządzenie dodaje też do katalogu art. 65a i art. 97a Kodeksu wykroczeń. Pierwszy dotyczy umyślnego uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia czynności przez niezastosowanie się do polecenia wydanego na podstawie prawa. Drugi obejmuje naruszenia określonych zakazów na przejazdach kolejowych.

Hotele, motele i kempingi: nowe wymagania i sześć miesięcy na dostosowanie

Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 19 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (Dz.U. 2026 poz. 1150) – wchodzi w życie 15 września 2026 r.

Nowelizacja zastępuje załączniki określające wymagania dla hoteli i moteli oraz kempingów. W hotelach i motelach każdej kategorii przewidziano Wi-Fi w pokojach i pomieszczeniach ogólnodostępnych oraz akceptację kart płatniczych lub płatności mobilnych (pozycje 15 i 38 nowego załącznika nr 1). Wymagania dotyczące pozostałego wyposażenia i usług nadal zależą od rodzaju obiektu i liczby gwiazdek. Resort uzasadniał zmianę potrzebą dostosowania standardów do technologii i oczekiwań gości oraz usunięcia nieaktualnych wymogów (wykaz prac MSiT, pozycja 13).

Istotne są przepisy przejściowe: obiekty zaszeregowane już w dniu wejścia rozporządzenia mają sześć miesięcy na dostosowanie, czyli do 15 marca 2027 r. (§ 3). Natomiast wnioski o zaszeregowanie lub kategorię, złożone i nierozpatrzone przed wejściem nowych przepisów, rozpatruje się według dotychczasowych wymagań (§ 2).

Żywność: odpowiedzialność karna za zafałszowanie i nadzór nad opisami w sieci

Ustawa z dnia 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 1154) – wchodzi w życie 16 września 2026 r.

Nowy art. 39k ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wprowadza odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu zafałszowanych produktów w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Grozi za to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. Gdy produkty mają znaczną wartość, kara może wynieść do trzech lat pozbawienia wolności. Dla oceny odpowiedzialności znaczenie mają wszystkie znamiona czynu, w tym wskazany cel działania.

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych otrzymuje również procedurę wyjaśniania naruszeń dotyczących informacji o jakości produktów, w tym udostępnianych w internecie. Może żądać danych identyfikujących sprzedawcę, a po stwierdzeniu naruszenia nakazać zmianę informacji lub opublikowanie sprostowania (nowe art. 39f–39j). Sprawdzenia wymagają także opisy produktów poza etykietą. Sprawniejszy nadzór nad rynkiem i dostosowanie do regulacji unijnych wskazano w uzasadnieniu kierunku zmian, projekt UC72.

Grunty po powodzi: rekultywacja, inne działki albo wykup

Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. 2026 poz. 1155) – wchodzi w życie 16 września 2026 r.

Właściciel gruntów rolnych zniszczonych przez powódź będzie mógł wystąpić do starosty o ocenę zasadności ich rekultywacji na cele rolnicze. Jeżeli starosta odmówi rekultywacji na podstawie ustawowych przesłanek, przepisy przewidują wydzielenie właścicielowi w ramach scalenia innych gruntów o równej wartości szacunkowej. Dopiero gdy nie można ich zapewnić, możliwy będzie wykup na rzecz Skarbu Państwa na wniosek właściciela (nowe art. 57c, 57d i 57l ustawy powodziowej). Ten mechanizm ma usprawnić zagospodarowanie ziemi dotkniętej powodzią, co opisuje również informacja Senatu o ustawie.

Osobną regułę przewidziano dla gruntów zniszczonych we wrześniu 2024 r. w gminach objętych stanem klęski żywiołowej. Art. 3 nowelizacji daje ich właścicielom sześć miesięcy od wejścia ustawy na złożenie wniosku o analizę, czyli do 16 marca 2027 r. To termin rozpoczęcia procedury; wykup wymaga spełnienia dalszych warunków oraz osobnego wniosku.

Lotnictwo: uprawnienia do emisji za wykorzystanie kwalifikujących się paliw

Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustaw w celu wsparcia zrównoważonego lotnictwa (Dz.U. 2026 poz. 1157) – wchodzi w życie 16 września 2026 r.

Operator wykonujący zarobkowe przewozy lotnicze będzie mógł wnioskować do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) o przydział uprawnień do emisji związany z wykorzystaniem kwalifikującego się paliwa lotniczego w poprzednim roku. Wniosek składa się na formularzu raportu emisyjnego (nowy art. 48a ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych). Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawia mechanizm jako wsparcie dekarbonizacji lotnictwa.

Przepisy obejmują operacje wykonywane od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2030 r., ale wyłączają emisje z lotów nieobjętych obowiązkiem rozliczania w systemie handlu uprawnieniami. Liczbę uprawnień określa KOBiZE według rozporządzenia Komisji (UE) 2025/723, z udziałem Komisji Europejskiej w ustaleniu ostatecznego przydziału (nowe art. 48b–48c). Dla przewoźnika kluczowe będzie udokumentowanie rodzaju paliwa, jego wykorzystania i operacji objętych wnioskiem.

OSP: psy ratownicze i przegląd umów z gminami

Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. 2026 poz. 1159) – wchodzi w życie 16 września 2026 r.

Nowy art. 2a wprost pozwala OSP używać psów ratowniczych. Pies musi odbyć szkolenie i zdać egzamin według przepisów dotyczących Państwowej Straży Pożarnej, a jego opiekun ukończyć wymagane szkolenie. Ustawa dopuszcza również użycie psów OSP przez PSP. Formalne uregulowanie ich udziału w ratownictwie było celem poselskiego projektu, druk nr 2600.

Wykorzystywanie psów w działaniach wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy o OSP powinno wynikać z umowy jednostki z gminą. Samorządy otrzymują 12 miesięcy na przegląd dotychczasowych umów i ocenę potrzeby ich aktualizacji lub zawarcia nowych, czyli do 16 września 2027 r. (art. 2 nowelizacji).

Prawo budowlane: nowe definicje i rozwiązania zamienne przy przebudowie

Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1847) – zasadniczo obowiązuje od 7 stycznia 2026 r.; art. 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 3 wchodzą w życie 20 września 2026 r.

Wrześniowy etap obejmuje ustawowe definicje między innymi budynku mieszkalnego wielorodzinnego, budynku gospodarczego, budynku użyteczności publicznej, zabudowy zagrodowej i magazynu energii elektrycznej (art. 3 Prawa budowlanego). Dla inwestora i projektanta oznacza to konieczność sprawdzenia kwalifikacji obiektu według pojęć wpisanych bezpośrednio do ustawy.

Nowe art. 9 ust. 7–8 ułatwiają stosowanie rozwiązań zamiennych przy przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania istniejących obiektów. W zakresie higieny i zdrowia potrzebna jest zgoda wojewódzkiego inspektora sanitarnego, ochrony środowiska – pozytywna opinia wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, a BHP – zgoda wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydana w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. W tym trybie odpada wymóg zgody na odstępstwo z art. 9 ust. 2. Rozwiązania muszą jednak zachować ustawowe warunki bezpieczeństwa, dostępności oraz ochrony zdrowia i środowiska.

To odroczona część większej nowelizacji. Pozostałe zmiany opisywane w styczniowej informacji GUNB nie stają się przez to nowością tego tygodnia. Harmonogram rozdziela art. 13 ustawy.

Pozostałe akty: spółki AMW, uczelnie wojskowe i predyspozycje policjantów

Trzy regulacje mają węższy krąg adresatów. Od 16 września do wykazu spółek służących realizacji zadań Agencji Mienia Wojskowego dochodzi Huta Częstochowa (Dz.U. 2026 poz. 1153). Od 17 września obowiązuje rozporządzenie określające limity przyjęć kandydatów na żołnierzy zawodowych do uczelni wojskowych na rok akademicki 2027/2028 (Dz.U. 2026 poz. 1163).

19 września wejdą w życie zmiany zasad badania predyspozycji policjantów do służby na określonych stanowiskach, w tym testów sprawności do specjalistycznych komórek CBŚP (Dz.U. 2026 poz. 1174).

Pełne teksty przepisów i powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.